ΓΛΩΣΣΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΟΜΑΚΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΠΟΜΑΚΟΧΩΡΙΑ ΞΑΝΘΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΒΙΝΤΕΟ ΑΡΘΡΑ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΓΛΑΥΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΜΑΚΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΣΜΙΝΘΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΘΡΑΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΔΗΜΑΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΜΥΚΗ ΓΙΟΡΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΜΑΚΙΚΗΣ ΕΧΙΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΚΛΟΓΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΩΡΑΙΟΝ ΚΙΜΜΕΡΙΑ ΜΑΝΤΑΙΝΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΠΡΟΣΗΛΙΟ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΠΟΜΑΚΟΙ ΘΕΡΜΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΑΤΡΕΣ ΤΕΜΕΝΗ ΧΑΡΤΕΣ ΚΟΤΥΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΦΥΣΗ ΑΣΚΥΡΑ ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΜΟΥΦΤΕΙΑ ΠΑΧΝΗ ΛΙΒΑΔΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΑΛΜΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΡΟΔΟΠΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΓΟΡΓΟΝΑ ΚΕΧΡΟΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΑΙΜΟΝΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΕΘΙΜΑ ΙΕΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΙΣΛΑΜ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΚΟΤΙΝΟ ΚΥΚΝΟΣ ΜΕΔΟΥΣΑ ΜΗΤΡΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΠΕΚΤΑΣΙΣΜΟΣ ΡΟΥΣΣΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΩΖΑΝΝΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑ MYKH ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΕΡΑΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΚΑΡΔΑΜΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΜΑΚΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΤΑΝΗ ΛΙΒΑΣ ΜΕΛΙΒΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΠΟΡΤΑ ΡΕΥΜΑ ΡΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΜΑΚΩΝ ΓΛΑΥΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΧΛΟΗ ΑΙΩΡΑ ΑΚΡΑΙΟΣ ΑΛΙΚΟΧΩΡΙ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΑΚΟΥΦΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΙΑΛΙΣΤΕΡΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΖΑΓΑΛΙΣΑ ΖΑΦΕΙΡΙΟ ΖΟΥΜΠΟΥΛΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΠΝΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΕΤΙΚΙΟ ΚΙΔΑΡΙΣ ΚΙΡΡΑ ΚΟΥΖΙΝΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΕΓΑΛΟΧΩΡΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΥΡΤΙΣΚΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΟΡΓΑΝΗ ΠΕΛΕΚΗΤΟ ΠΛΑΓΙΑ ΠΡΙΟΝΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πάχνη ΡΥΜΗ ΣΕΛΕΡΟ ΣΙΔΗΡΟΧΩΡΙ ΣΙΡΟΚΟ ΣΜΙΓΑΔΑ ΣΟΥΝΙΟ ΣΩΣΤΗΣ ΤΑΞΙΔΙΑ ΤΕΜΕΝΟΣ ΥΔΡΟΧΩΡΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΧΡΥΣΟ

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

Ελληνικές παροιμίες στα πομάκικα - μέρος 2


ΠΗΓΗ: xanthinet
Ελληνικές παροιμίες μεταφρασμένες στη γλώσσα των Πομάκων ΜΕΡΟΣ Β


μεταφράζει ο Πομάκος δημοσιογράφος 
Σεμπαϊδήν Καραχότζα

Κάλιο 5 και στο χέρι παρά 10 και καρτέρει.
Po húbbe 5 i faf rakîne pará 10 i da châkash.

Το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται.
Hîtrono píle ad nusáne so fáta.

Ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται.
Akvásenonkne go ye ne strah ad dazhdáne.

Στο σπίτι του κρεμασμένου δε μιλάνε για σχοινί.
Faf zaknâchenune kóshtono na dúmet za fórtamo.

Ψάχνει ψήλους στ’ άχυρα.
Abiyískava bólhï faf slámono.

Όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά.
Kadéna íma káda íma i ógne.

Κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά.
Pri súhïne gorôt i suróvïne.

Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω.
Rekána so natzát na vráshta.

Πάω αργά γιατί βιάζομαι.
Vórvem ayá óti bórzom.

Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας.
Drúgïso záykune achíne i drúgï kukumâivnitsoine.

Όποιος βιάζεται σκοντάφτει.
Zhîyen bórza ustúreva so.

Φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι.
Bóba sas bóba so napólneva sakúlen.

Καλύτερα να σου βγει το μάτι παρά το όνομα.
Po húbe da ti izléze akána pará ímeno.

Όποιος βαριέται να ζυμώσει,  5 μέρες κοσκινίζει
Zhómuse so svídava da mése,  5 déne presâva.

Πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος.
Attíde za kóso i izléze askrafísan.

Άμα δεν αστράψει δε βροντά.
Akú so na lôsne na garmí.

Άμα έχεις τέτοιους φίλους, τι τους θέλεις τους εχθρούς
Agîna ímash inakvâne dóste, kakná gi íshtesh düshmánene.

 Από πίτα που δεν τρως, τι σε νοιάζει κι αν καεί.
Ad zhóno píto na yedésh, kaknáti so adbáve akú izgorí

Από το στόμα σου και στου θεού τα αυτί.
Ad ustáta na Alláhavono úsho.

Γέρασες και μυαλό δεν έβαλες.
Astaréh i akîla na kláde.

Δε φοβάται το βουνό από τα χιόνια.
Barchínono ye ne strah ad snâga.

Δεν φέρνουν όλες οι μέλισσες μέλι.
Na danísot vrit chôlïne méda.

Διψάει η αυλή του για νερό κι αυτός αλλού ποτίζει.
Prúston mu ye zagorât za vódo i toy drúgade zalíva.

Είδε ο τρελός το μεθυσμένο και φοβήθηκε.
Víde budalána apítanek i uplásha so.

Έκαψα την καλύβα μου να μη με τρων οι ψύλλοι.
Izgorâh si kolíbono da mo na yedót bólhïne.

Εκεί που δε σε σπέρνουν να μη φυτρώνεις.
Kadéna to na sadôt da so na izníchesh.

Εκεί που είσαι ήμουνα και δω που είμαι θα 'ρθεις.
Kadéta si bésho ya i kadésa som she dóydesh.

Έλα παππού να σου δείξω τ' αμπελοχώραφά σου.
Yâla dâdo da ti kázhom tvóse mestá.

Έμαθα γδυτός και ντρέπομαι ντυμένος.
Alushtísa pres drípi i sram mo ye sas drípï.

Έχω πολλά ράμματα για τη γούνα σου.
Ímom mlógo kórpï za tvóto sétro.

Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.
Azîkon néma kókalye i kókalye trashî.

Η καλή η μέρα από το πρωί φαίνεται.
Húbavokne déne go ye vide ad sabálïyin.

Η τρέλα δεν πάει στα βουνά.
Budalalîkon na varví na barchínïne.

Καθαρός ουρανός αστραπές δε φοβάται.
Tsístono nebó ye ne strah ad lôskanye.

Κάλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε.
Po húbe vôzhïy magáreno pará abiyískavïy magáreno.

Κατά το ζώο και το φόρτωμα.
Kákna ye hayvánen i taváron.

Κλαίν' οι χήρες, κλαίν' κι οι παντρεμένες.
Pláchet bekârkïne pláchet i azhónetïne.

Κοιμήσου χωρίς φαΐ και ξύπνα δίχως χρέη.
Záspi pres yâto i rázbudi so pres bórche.

Μ’ αυτό το πλευρό να κοιμάσαι.
Sas itóy stráno da spish.

Μάτια που δε βλέπονται γρήγορα λησμονιούνται.
Zhîne óchi so na vídavot bórzho so zabarávet.

Μην παίζεις με τη φωτιά.
Namóy igrá sas ógnene.

Μου 'ψησες το ψάρι στα χείλη.
Ispéka mi ribóno na bórnïse.

Μπρος στα κάλλη τι είναι ο πόνος.
Preftí kámatnono kakná ye bólkana.

Ο βήχας κι ο παράς δεν κρύβονται.
Káshlitsana i parîne so na krîyet.

Ο καλός ο μύλος όλα τα αλέθει.
Húbavana vadenítsa síchkono méli.

Ο λόγος σου με χόρτασε και τα ψωμί σου φάτο.
Dúmata mo nayéda i hlâbate si go yesh.

Ο λύκος από τα μετρημένα τρώει.
Valkón ad prebrayénïne yedé.

Ο νηστικός καρβέλια ονειρεύεται.
Gládnïyen chüréki hlâba glôda faf sanáne.

Ο πνιγμένος απ' τα μαλλιά του πιάνεται.
Udávenïyen so ad kosóno fáta.

Ο ύπνος θρέφει τα μωρά κι ο ήλιος τα μοσχάρια.
Spanyéno kúti míchkïne dechyá i slóntseno kavôdïne

Ο χορτάτος τον πεινασμένο δεν τον πιστεύει.
Nayédenïyen na vârava gládnanek.

Όποιος δεν έχει μυαλό έχει ποδάρια.
Zhîyen néma akîla íma nógï.

Όποιος πίνει βερεσέ, μεθάει δυο φορές.
Zhîyen pye na ödûnch, apívaso dvash kerét.

Όπως έστρωσες θα κοιμηθείς.
Kákta paslá she spish.

Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος.
Kaknána dakárava saháten na dakárava go godínana.

Όταν τρώμε δεν μιλάμε.
Agîna yedéme na dúmime.

Ότι γυαλίζει δεν είναι χρυσός.
Kaknána so leshté ne ye altón.

Ούτε κότες έχω ούτε με την αλεπού μαλώνω.
Níta kukóshkï ímom níta so sas lisítsono károm.

Πάρε τον ένα, χτύπα τον στον άλλον.
Zômi annóno i udrívïy drúgono.

Πέρσι κάηκε, φέτος μύρισε.
Laní izgoré bu senâ zabí.

Πιάσ' τ' αυγό και κούρεψ' το.
Fáti yéytseno i óskrafisïy go.

Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά.
Atzát íma krúshana apáshkono.

Ποιος έχασε την τύχη του να την έβρω εγώ;.
Kotrí si zagubí kïsmétene za da go náydom ya?

Που πας ξιπόλητος στ' αγκάθια;.
Kadé pódish bos faf tóranyeno?

Στην αναβροχιά καλό και το χαλάζι.
Faf kurákane ye húbava i gredúskana.

Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα.
Na glúhomune vratána kólkoto íshtesh túnkïy

Συνηθισμένα τα βουνά από τα χιόνια.
Alïshík so barchínïne ad snâga.

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
Mlógono dúmï so fukaralîk.

Τα χέρια που δουλεύουν, ποτέ δε ζητιανεύουν.
Zhîne rókï rábatöt, níkogï na próset.

Τι είχα τι έχασα.
Kakná imâsho kakná izgubí.

Το αίμα νερό δε γίνεται και αν γενεί δεν πίνεται.
Korftána vadá na stánava i akú stáne na pye so.

Το γινάτι βγάζει μάτι.
Yináten iskárava óko.

Το γύρευε στον ουρανό, στη γη το βρήκε.
Abiyískavasho go na nebóno i na zemôno go náyde.

Το καλό το παλικάρι ξέρει και άλλο μονοπάτι.
Húbavono kópele zno i drúga póte.

Το σιγανό ποτάμι να φοβάσαι.
Ad yeváshno râko da to ye strah.

Του έβαλε τα δυο πόδια σε ένα παπούτσι.
Kláde mu dvéne nógï faf annók ameníye.

Του χάριζαν έναν γάιδαρο και αυτός τον κοίταζε στα δόντια.
Dávaho mu annó magáre i toy go glôdasho faf zabîne.

Τραβάτε με κι ας κλαίω κι ας λέω πως δε θέλω.
Apínïyte mo i da pláchem i da víkom óti na íshtom.

Τρεις κι ο κούκος.
Trimína i kúkavichkana.

Τρεις λαλούν και δυο χορεύουν.
Trimína payót i dvamína igrót.

Ψωμί δεν έχουμε τυρί ζητάμε.
Hlâba némame sîreniye íshteme.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΒΡΕΙΤΕ ΣΤΟ 1ο  ΜΕΡΟΣ


ΠΗΓΗ: ΧΑΝΤΗΙΝΕΤ

Κυριακή, 13 Μαΐου 2018

Ο Σεμπαϊδήν Καραχότζα μεταφράζει Θανάση Μουσόπουλο στη γλώσσα των Πομάκων


 ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ

Ποιήματα του Θανάση Μουσόπουλου μεταφρασμένα στην πομάκικη γλώσσα


Ως μια ελάχιστη ένδειξη σεβασμού στο πρόσωπο του και αναγνώρισης της προσφοράς του στον Θρακικό και όχι μόνο πολιτισμό αποφασίσαμε να μεταφράσουμε μερικά ποιήματα του στην πομάκικη γλώσσα.
                                                                                                                      Σεμπαϊδήν Καραχότζα

Ποιήματα του Θανάση Μουσόπουλου μεταφρασμένα στην πομάκικη γλώσσα

«Άτιτλο»
Είναι κρίμα να περνά ο καιρός
Κι εσύ να τον αφήνεις να φεύγει.
Είναι κρίμα να περνά ο καιρός
Κι εσύ να μετράς τα λεπτά και τις ώρες.
Είναι κρίμα να ζεις μετρώντας και φεύγοντας
Ενώ
Στον ουρανό πετούν σαΐτες αδέσποτες
Που ψάχνουν να χτυπήσουν καρδιές
Να βαρέσουν καμπάνες και λιόδεντρα
Είναι κρίμα να βγάζεις υπόλοιπα
Ενώ
Ο κόσμος χτίζεται με απουσίες και ελλείμματα.

Pres íme
Yazîk ye da so pamína vrémeso
I tï da go astávesh da varví.
Yazîk ye da so pamína vrémeso
I tï da brayísh dekakîne i sahátevene.
Yazîk agîna zhïvésh da brayísh i da bâgash.
Kákna
Na nebóno krilôt kinígavï teheré ad sâkade
Zhîne abiyískavot da udríyet sartsá
Da udríyet zíleve i maslínavï górmï.
Yazîk ye da iskáravash i da ti astánava
Agîna
Dünyána so gradí sas zhâhne néma i sas kaknána néma


«Χτίστες»
Με τ’ όνειρο ανοίγουμε το πέρασμα.
Μ’ ελπίδα στρώνουμε το διάβα.
Το ξέρουμε, δύσκολο σύραμε δρόμο,
μα, κι οι χτίστες έτσι υψώνουνε το σπίτι.
Πέτρα την πέτρα, λάσπη και ιδρώτας.
Μα, όταν δώσουμε τα χέρια,
Το σπίτι γεμάτο από τη δύναμή μας
Ολόρθο στέκει κόντρα στους ανέμους.
Zhíne gradôt
Sas sanáne atváreme póteve
Sas umúta pastílame varvényeno
Znóme óti belâ póte tórname
I zhíne gradôt inîy isprávet kóshtono
Kámenä sas kámenä, kal i znóy.
Allá agîna dadéme rakîse,
Kóshtana ye palná sas násasek kuvéte
Kóshtana pravá sedí atprésh vetráne.


  Οι άνθρωποι στις μέρες μας
τα χέρια χώνουν στις
τσέπες του δέρματος
ν’ αγγίξουν τα δικά τους
καταματωμένα κόκαλα.
Ίσως πάσχουν από μια
Ιδιότυπη οστεοπόρωση.
Insános faf iséy déne
Klávot rakîne
faf deríyeyno jübéne
Za da daprôt tâhnïne
Pólnï korf kókalye.
Mózha da so bólni ad annók
Ne paznáta hastalîka faf kókalyeno.



ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ
Ο φιλόλογος Θανάσης Μουσόπουλος γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1949. Ασχολήθηκε με την ποίηση, το δοκίμιο, την ιστορία και τον πολιτισμό της Θράκης. Είναι μέλος λογοτεχνικών και φιλοσοφικών Εταιρειών.  Πήρε μέρος σε συνέδρια ως εισηγητής, συνεργάστηκε με εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς. Διετέλεσε για 8 χρόνια δημοτικός σύμβουλος Ξάνθης, μέλος και πρόεδρος πολιτιστικών φορέων, τ. διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Θρακικού Λόγου του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης. Από το 1972 ως σήμερα εξέδωσε πάνω από 40 βιβλία ποίησης, δοκιμίου και Ιστορίας – Πολιτισμού της Θράκης.

Αναφέρουμε ενδεικτικά μερικά από τα έργα του:

(1972) Επίδραση των ιδεών του Νίτσε στην ελληνική διανόηση και η υπέρβασή τους από τον Καζαντζάκη.
(1977) Προσεγγίσεις.
(1978) Ο ήλιος σκιάδιο.
(1978) Μακρυγιάννης και το 1921: ένα παράδειγμα ιστορικής μνήμης.
(1980) Προσεγγίσεις 2.
(1982) Συνοπτική Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας.
(1982) Διοίκηση αλλοτρίων.
(1983) Δημόκριτος ο Αβδηρίτης.
(1985) Η Γη της Θράκης.
(1986) Κώστας Βάρναλης – Ο κλασικός της ρωμιοσύνης.
(1987) Τα Άβδηρα Ξάνθης στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
(1987) Αγώνες της Θράκης για ελευθερία.
(1990) Οιακισμοί.
(1994) Στέφανος Ιωαννίδης.
(1996) Τα Πηγάδια Ξάνθης: Μία Οδύσσεια από την Ανατολική στη Δυτική Θράκη.
(1996) Ελάτε να γνωρίσουμε το Γεώργιο Βιζυηνό.
(1997) Θράκη – Μνήμη για το μέλλον.
(1998) Αγέρηδες και κύματα.
(1998) Τα Άβδηρα – γη του κάλλους και του στοχασμού.
(1998) Αγέρηδες και Κύματα.
(1998) Ξάνθη, εκατό χρόνια τέχνη του λόγου.
(1998) Θρακών οικήσεις και κτίσματα – Λαμπρών καιρών μάρτυρες 15ος – 19ος αιώνας.
(1999) Κατίνα Βέικου Σαραμέτη: Η μεγάλη Θρακιώτισσα δημιουργός.
(2000) Γεώργιος Βιζυηνός – Πρωτοπόρος λαογράφος.
(2000) Νεότερη Θρακική Λογοτεχνία – 1. Ιστορία, 2. Κείμενα.
(2000) Άδηλες σχέσεις.
(2001) Μετεφηβικές γεωγραφίες.
(2001) Δρόμοι Ελλήνων.
(2002) Λαϊκή Τέχνη της Θράκης – Η χάρη της καθημερινής ζωής.
(2002) Ξάνθη, στη γειτονιά του Αίμου.
(2003) Ο Γεώργιος Βιζυηνός τον 21ο αιώνα.
(2004) Αναστάσιος Χουρμουζιάδης και ένα πρωτοποριακό λαογραφικό κείμενο για τη Θράκη (1872/73).
(2005) Καθημερ’νές και σκόλες.
(2005) Λεξιλόγιο Θεατρικών Όρων.
(2010) Στέφανος Ιωαννίδης: Ένας λογοτέχνης γεννιέται.
(2014) Ανακουφιστικό τρίγωνο.
 (2015) Ο θείο-Κώτσο της Θράκης.
(2015) Ο εκ Βιζύης Γεώργιος.
(2015) Περίπατος με στίχους σε κήπους μαγικούς.
(2017) Το Άβατο της Ξάνθης: Φωτίζοντας θέματα Ιστορίας και πολιτισμού. Μια Οδύσσεια από την Ανατολική στη Δυτική Θράκη. Πολιτιστικός Σύλλογος Αβάτου «Άβαντες».
(2017) Υψιπετείν.








Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Ελληνικές παροιμίες μεταφρασμένες στη γλώσσα των Πομάκων από τον Σ. Καραχότζα


Μετά τη μετάφραση δύσκολων λογοτεχνικών κειμένων στη μητρική του γλώσσα, ο Πομάκος δημοσιογράφος Σεμπαϊδήν Καραχότζα μας αιφνιδιάζει και πάλι ευχάριστα μεταφράζοντας αυτή τη φορά ελληνικές παροιμίες στα πομάκικα. Η νέα προσπάθεια του Πομάκου συγγραφέα μπορεί ίσως να θεωρηθεί ευκολότερη από τις προηγούμενες αλλά έχει εξίσου μεγάλη σημασία, καθώς μας δίνει την ευκαιρία να συγκρίνουμε τις γλωσσικές δομές των δύο γλωσσών στο επίπεδο της προφορικής παράδοσης. Έχει ενδιαφέρον το εισαγωγικό κείμενο στην ανάρτηση του Σεμπαϊδήν Καραχότζα, στο οποίο σημειώνει: «Μόνο σε μια νεκρή γλώσσα δε μπορείς να μεταφράσεις και η γλώσσα των Πομάκων δεν είναι νεκρή. Είναι ολοζώντανη όσο κι αν αυτό δεν αρέσει σε κάποιους». Ευχόμαστε μέσα από την καρδιά μας καλή συνέχεια στις γλωσσικές αναζητήσεις του πρωτοπόρου Έλληνα Πομάκου, ο οποίος τιμά με το έργο του τα πομακοχώρια της Ξάνθης.
                                                                                                        Ν.Θ. Κόκκας


Αναδημοσιεύουμε παρακάτω τις μεταφράσεις του Σ. Καραχότζα, 
όπως δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα 


Ελληνικές παροιμίες 
μεταφρασμένες στη γλώσσα των Πομάκων


-Τι έχεις Γιάννη;
-Τι είχα πάντα!
-Kakná ímash Yiáni?
-Kakná imâsho dáyma!

Αγέρας και γυναίκα δεν κλειδώνονται.
Vâtar i zhaná so na zaklûchet.

Αγκάθια έχει στον κώλο του.
Tóranye íma na gazáne.

Αν δώσεις το δάχτυλο σου, παίρνουν το χέρι.
Akú dadésh pórstane, zímot ti i rakóno.

Άνοιξε η γη και τον κατάπιε.
Atfóriso zemâsa i pagólna go.

Βουνό με βουνό δεν σμίγει.
Barchína sas barchíno so na zbírot.

Δούλευε να φας και κλέψε να ‘χεις.
Rábati za da yedésh i krádi za da ímash.

Δυο καρπούζια σε μια μασχάλη δεν κρατιούνται.
Dve karpúzï so pad annó roko na darzhót.

Έβαλε λυτούς και δεμένους.
Kláde advôzane i zavôzane.

Έγιναν από δυο χωριά χωριάτες.
Stánaho ad dve mahalî mahalâni.

Έγιναν νερό κι αλάτι.
Stánaho vadá i sol.

Εκεί που μας χρωστούσανε, μας πήραν και το βόδι.
Kadéta imâho da no dávot, zôho no i kavédoto.

Εκύλισε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι.
Patóchiso téntzeräta i náyde kapákate.

Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς.
Premeníso Manoliós i nadéna drípïte ínak.

Βάλανε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.
Kládaho valkáne da chûva aftséne.

Βλέπω το δέντρο και χάνω το δάσος.
Vídem górmane i zagubóvom bayírene.

Γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος.
Sméno nay húbave zhîyen so sme na sónane.

Γουρούνι στο σακί.
Sfíne faf chüvála.

Δείξε μου τον φίλο σου, να σου πω ποιος είσαι.
Kázhïy mi arkadáshinane da ti kázhom kotrísi.

Δέσαμε το γάιδαρο μας.
Zavôsame si magáreso.

Ένα κι ένα κάνουν δύο.
Annó i annó právet dve.

Ένα μήλο την ημέρα το γιατρό τον κάνει πέρα.
Anná yábalka faf denâne darzhî daktórane duléche.

Η αλεπού εκατό και το αλεπουδάκι εκατόν δέκα.
Lisítsana 100 i míchkïne lisítse 110.

Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει.
Parátiko kúche na umíra.

Λείπει ο γάτος χορεύουν τα ποντίκια.
Néma kóteno i igrót mushkîne.

Να τρώει η μάνα και του παιδιού να μη δίνει.
Da yedé máykana i détetune da na dáva.

Όποιος καεί απ' το χυλό φυσάει και το γιαούρτι.
Zhîyen so upári ad káshono dúye i mlâkono.

Πνίγεσαι σε μια κουταλιά νερό.
Udáveso faf annó lazhîtso vódo.

Παρ' τον στο γάμο σου να σου πει και του χρόνου.
Zhômi go na sfádvono da ti reché i dogodíno.

Ρωτώντας πας στην Πόλη.
Sas pîtanie varvísh na kasabóno.

Σ' όλα τα σπίτια ένας τρελός, στο δικό μας όλοι.
Faf vrit kóshtene adín budalâf, faf náshoso vrítsi
.

Σαν τη μύγα μες στο γάλα.
Kákna muhána faf prâsnono.

Τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς.
Arápinane i da go mîyesh, sapúnene si adbávesh.

Της νύχτας τα καμώματα, τα βλέπει η μέρα και γελά.
Kaknána právi vecherón glôdago denôn i sméso.

Φύλαγε τα ρούχα σου να έχεις τα μισά.
Chûvïy si drípïne za da si ímash palavínono.

Χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα.
Zagubóva máykana déteno i déteno máykono.

Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε.
Hlâba na imâhme sîrenye no dóyde.

Άμα δεν έχεις νύχια να ξυστείς, μην περιμένεις άλλον.
Akú némash nôfte da so padrápesh, namóy cheká ad drúga.

Άμα δε πάει το βουνό στον Μωάμεθ, θα πάει ο Μωάμεθ στο βουνό.
Akú na íde barchínana na Mohámet, varví Mohámet na barchínono.

Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει.
Akú na predúmish húbbe kóshtoine, she pánne da to pattísne.

Από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια.
Ad míchko i ad budaló so naúchesh právono.

Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη
Anná kúkavichka na dakárava pralét.

Βλέπεις φαΐ, κάτσε φάε. Βλέπεις ξύλο, σήκω φύγε.
Vídish yáto sônni yesh, vídish sópo stáni bâgïy.

Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι
Kadéna chûyesh mlógo cheréshï, dórzhï míchko kóshnitso.

Πότε ο Γιάννης δε μπορεί πότε ο κώλος του πονεί
Na annagî Yiánis na mózha na annagî go gazón balí.

Όσο ψηλότερα ανεβαίνει η μαϊμού τόσο περισσότερο φαίνεται ο κώλος της
Kólkono po visótse so káchi maimúnen inélkus mu ye po vidé gazáne.

Θα πούμε το ψωμί ψωμάκι
She rechéme lâbane lápchek.

Σηκώθηκαν τα πόδια να χτυπήσουν το κεφάλι
Stánaho nagîne da udríyet glavóno.

Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται
Zhîyen lózha i zhîyen kradé na birinjíno godíno mi ye drágo.

Ακόμα δεν τον είδαμε και Γιάννη τον βαφτίσαμε
Éshte go se me ne vídeli i Yiáni go zavéme.

Γιάννης πήγε Γιάννης ήρθε
Υiánis attíde Yiánis si dóyde.

Εβάλανε την αλεπού τις κότες να φυλάει.
Kládaho lisítsono da chúva kukóshkïne.

Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι.
Kakná íshte lisítsana na pazárene.

Ψάχνει ψύλλους στ' άχυρα.
Abiyískava bólhï faf slámono.

Έγινε λαγός
Stána záyek.

Αν δεν λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είν' καλοκαιράκι.
Akú chéchkon na zachéchka, ne ye lâto.

Βαρεί το σαμάρι ν' ακούσει ο γάιδαρος.
Udríva samárene za da chûye magáreno.

Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει.
Kadéna payót mlógo pétlove, argísava da so razvídili.

Γάτα που κοιμάται ποντικούς δεν πιάνει.
Zhóno kóte spi múshkï na fáta.

Δυο λαγούς αν κυνηγάς, κι οι δυο θε να σου φύγουν.
Akú fírish dva záykove i dva na she ti izbâgot.

Εδιώξαμε την αλεπού και μπήκε το λιοντάρι
Atfírime lisítsoto i vléze arasláyinot.

Όλα τα γουρούνια μία μύτη έχουνε.
Vrit sfínetana annók núsa ímot.

Κόρακας κοράκου μάτι δε βγάζει.
Vrána vránoy óko na iskárava.

Σκυλί που γαβγίζει δε δαγκώνει
Zhóno kúche háfka na hápe.

Το φτηνό το κρέας τα σκυλιά το τρώνε.
Yéftinono môso go yedót kúchetana.

Ο γάτος κι αν εγέρασε, τα νύχια που'χεν, έχει.
Kóteno i da astaré zhîte nôfte si imâsho íma.

Γάτος με γάντια ποντικούς δεν πιάνει.
Kóte sas rakávnitse múshkï na fáta.

Βγάζω το φίδι από την τρύπα.
Iskáravom zmiyóno ad dúpkono.

Δεν ξυπνάει το χωριό, αν δεν ακούσει πετεινό.
Na razbúzhda so mahalána akú na chûye pétla.

Νηστικό αρκούδι δε χορεύει.
Gladná mechká na igró.

Βόσκει ο γάιδαρος εκεί που τόνε δέσουν.
Magáreno pasé kadéna go zavôzhot.

Δεν ξέρει να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρο.
Na zno da razdelí dve magáretom slámono.

Να πουλήσουμε το γάιδαρο, να φτιάξουμε σαμάρι.
Da predadéme magáreso da stórime samáre.

Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό.
Golâmana  rïbá yedé míchkono.

Και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο.
Íshte i pítono tsâlo i kúcheno nayédeno.

Το ψάρι από το κεφάλι βρωμάει.
Rïbána ad glavóno bíye.

Εδώ βλέπεις το λύκο, κι εσύ ψάχνεις τ' αχνάρια
Vídish valkáne i tï abiyískavash dîrkïne.

Φάγαμε όλο το γαϊδούρι και μας έμεινε η ουρά.
Izédame tsâlo magáreto i astánano le apáshkata.

Όποιος τα φίδια κυνηγά, φίδι θα τον δαγκώσει,
Zhîyen zmíye fíri zmiyâ she go uhápe.

Κάλλιο μία μέρα κόκορης παρά πέντε μέρες κότα.
Po húbe annók déne petél pará besh déne kukóshka.

ΠΗΓΗ:  www.xanthinet.gr